Allahu i Madhërishëm

Atributet e Zotit nga Kurani Famëlartë

Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit. Çdo lavdërim i takon vetëm Allahut, Zotit të botërave, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit, Sunduesit të Ditës së Gjykimit.

Nga hadithet e të Dërguarit të Allahut s.a.v.s.

O robërit e Mi! Unë ia kam ndaluar mizorinë Vetes dhe e kam ndaluar edhe ndër ju, prandaj mos i bëni mizori dhe dhunë njëri-tjetrit. O robërit e Mi!

Nga shkrimet e Hazret Mesihut të Premtuar a.s.

Parajsa jonë është Zoti ynë. Kënaqësitë tona më të larta gjenden në Zotin tonë, sepse ne e pamë Atë dhe çdo lloj bukurie e gjetëm në Të. Kjo pasuri është me vlerë ta marrësh, nëse gjen

Katër atribute themelore të Zotit

Sipas terminologjisë së Kuranit, Allah quhet ajo Qenie, vetitë e të cilit, për sa i takon bukurisë dhe mirësisë së tyre, ndodhen në pikën më të lartë të përsosmërisë.

Koncepti i Zotit në Islam

Vetëm Islami është ajo fe që paraqet konceptin e një Zoti universal. Sipas tij Ai është Zoti i botërave i Cili nuk i përket ndonjë kombi apo populli të caktuar

Përsosmëria e fjalës Allah

I përsosur si i emëruari i tij, ky emër deri në fund të shkronjës së tij, tregon të njëjtin personalitet. Kjo do të thotë se nëse do t’i heqim, një nga një nga fillimi deri në fund, të gjitha shkronjat e këtij emri, ai jep të njëjtin kuptim.

Tri pyetje rreth Zotit

Si është gjendja e sotme për besimin në Zot?

Nëse Zoti ekziston, pse nuk duket?

Pse duhet ta kërkojmë Zotin?

Gjendja e sotme për besimin në Zot

Në fillim desha të shprehja pikëllimin dhe brengën time për gjendjen e sotme të njerëzve për besimin në Zot, në përgjithësi. Sa për të thënë, të gjitha fetë që janë në botë, besojnë në qenien e Zotit. Njerëzit që u përkasin feve të ndryshme, thonë se janë besimtarë të Tij, përveç një pjese të vogël që e mohojnë kategorikisht Zotin. Por, nëse do të vështrosh në thellësi dhe ta studiosh gjendjen e tyre të besimit, atëherë do të shohësh se ky besim është vetëm një trashëgim traditash që nuk ka asnjë lidhje me të vërtetën. Ngaqë fetë e tyre u mësojnë dogmën se “ju keni një Zot” dhe po ashtu ata, brez pas brezi, e dëgjojnë thënien se “kemi një Zot” edhe vetë ata e ndiejnë që duhet të jemi të bindur në fenë tonë, sa të mos shthuret gërshetimi i shoqërisë; për më tepër atyre u ngjallet herë pas herë zëri i instinktit të tyre që u thotë se ndoshta në të vërtetë ne kemi një Zot, ndaj ata nuk guxojnë ta mohojnë kategorikisht Zotin dhe e quajnë veten besimtarë. Por në të vërtetë ata nuk besojnë në Zot dhe zemrat e tyre janë boshe për nga besimi, ashtu si një shtëpi e braktisur nga njerëzit e saj.

Unë nuk e them këtë për ndonjë popull të caktuar ose për njerëzit e ndonjë feje të caktuar, por e them për të gjithë njerëzit dhe për të gjitha fetë e botës. Sepse unë shoh që ndjekësit e feve të ndryshme, d.m.th. zorastrianët, budistët, hindutë, hebrenjtë, krishterët, myslimanët etj, të gjithëve u është futur thellësisht ky helm, i cili mund të quhet “helmi i mosbesimit”. Erërat përvëluese të materializimit s’kanë lënë asnjë kopsht të besimit pa e zhuritur. Nëse dikush më kërkon prova për mendimin tim atëherë, me bekimin e Zotit, mund të nxjerr mjaft arsye që nuk mund t’i mohojë ndonjë i mençur. Por, këtu unë dua t’ia shtroj pyetjen atyre që dyshojnë në këtë se; a mund të thonë ata me sinqeritet, pasi të kenë shqyrtuar zemrat e tyre dhe të kenë analizuar njerëzit që jetojnë rreth tyre, se a besojnë ata në Zot në të vërtetë? Nuk flas për besim ritual, të trashëguar nëpërmjet gojëdhënave, por e kam fjalën për besimin e vërtetë dhe të gjallë. Qenia e Zotit, a është aq e ndjeshme dhe e dëshmuar për ta, ashtu siç i shikojnë dhe i dëshmojnë gjërat materiale të kësaj bote? Domethënë a besojnë ata në Zot ashtu siç kanë besim, për shembull, se ky është dielli, kjo është hëna, ky është mali, ky është lumi, kjo është shtëpia jonë, këta janë prindërit tanë, ky është miku im? Nëse ata nuk kanë besim të tillë atëherë duhet të kuptosh se ky s’është besim, por është vetëm një lloj dyshimi dhe kjo është sikur ata kanë përqafuar një të vdekur dhe të kalbur duke menduar atë si të gjallë.

Nëse thoni se ky nivel i besimit është niveli më i lartë, të cilin shumë pak njerëz e arrijnë dhe ata janë njerëz të zgjedhur, atëherë unë ju them se edhe kjo është një dëshmi për paditurinë tuaj. Sepse niveli më i lartë i besimit është ai, shijen e të cilit nuk e dini fare dhe ndoshta shumë prej jush as nuk mund ta imagjinoni. Niveli i besimit që kam përmendur më lartë, që duhet të besosh në Zot në mënyrë të atillë siç beson në gjërat materiale të kësaj bote, faktikisht është një nivel mesatar. Në një Hadith (thënie e Profet Muhammedit s.a.v.s.) që një nga dukuritë e përgjithshme të besimit është se besimtarit i pëlqen të hidhet në zjarr dhe të digjet, por nuk e lë besimin e tij. Por unë ju them se nëse ju jeni larg prej kësaj dukurie, atëherë dua t’ju pyes vetëm kaq: më thoni sinqerisht se a ndikon besimi juaj si diçka e vërtetë dhe e gjallë mbi jetën tuaj të përditshme? A e ndieni në të vërtetë dashurinë ndaj Zotit dhe frikën e zemërimit të Tij? A ju nxit realisht besimi juaj për të mirën dhe a ju largon nga e keqja? Në të gjitha çështjet, a  keni besim të vërtetë tek Zoti apo te mjetet materiale?

Nuk e kam fjalën që a ndieni ndonjë lidhje në zemrën tuaj ndonjëherë me Zotin, apo kujtimi i Tij, ndonjëherë, ju ndalon nga mëkatet dhe ju nxit për vepra të mira, ose nëse kur bindja juaj shkon te Zoti duke mos menduar për mjetet materiale? Sepse ndodhi të tilla ngandonjëherë, nuk mund të thuhet se janë pasojë e besimit. Në një gjendje të tillë mund të bie edhe ai, që jo vetëm që nuk e mohon Zotin, dhe herë pas here i shkon mendja se “ndoshta në të vërtetë ka një Zot, që më ka krijuar mua dhe që drejton tërë sistemin e gjithësisë, para të Cilit unë duhet të paraqitem një ditë”. Një njeri i tillë, deri në një farë mase, sigurisht do të ndiejë një lidhje me përfytyrimin e Zotit, i krijuar nga vegimi i tij, i cili nganjëherë e largon atë nga mëkatet dhe e nxit rrallëherë për të mirën, dhe shikimi i tij disa herë i kapërcen edhe mjetet materiale dhe shkon te Zoti dhe ai fillon të mendojë se qenia më e besueshme është qenia e Zotit. Kjo nuk është gjendja e besimit, por mund të quhet vetëm një gjendje dyshimi, e cila e bën të lëkundet si lavjerrës. Besimi i vërtetë është vetëm ai që bëhet një pjesë e pakëputshme e jetës së njeriut, bëhet ushqimi i shpirtit të tij dhe që vepron si një fener udhëzimi, që gjithmonë e largon nga rrugët e zymta të mëkateve, nëpërmjet këtij feneri, para syve të tij, shfaqen rrugët e veprave të mira dhe të gjitha mjetet materiale nuk i vlejnë asgjë për të, d.m.th. të mos ketë besimin e vërtetë në ato, por ta ketë vetëm në qenien e Zotit të Madhërishëm që është krijuesi i të gjitha mjeteve. Dhe pastaj zjarri i dashurisë ndaj Zotit gjithmonë të jetë i ndezur në zemrën e tij, si dhe frika e zemërimit të Tij ta ndalojë atë nga rrugët e këqija.

A gjeni një besim të këtillë në zemrat tuaja? Nëse jo, dhe ka shumë mundësi që jo, atëherë duhet të turpëroheni që të quani veten besimtarë, andaj nisuni në kërkim të atij besimi që zbret nga qielli dhe si një llambë e ndritshme i ndriçon edhe skajet më të errëta të zemrës suaj. Atëherë, qenia e Zotit nuk mbetet si një idhull i përfytyruar, i krijuar nga mendja juaj, por Ai do t’ju shfaqet i Gjallë, i Përjetshëm, Sundues i Gjithëfuqishëm por edhe i Gjithëmëshirshëm dhe Dashamirës, mbretëria e të Cilit do t’ju duket shumë më e besueshme se mbretëritë e kësaj bote.

Pra, ky realitet nuk mund të mohohet që besimi i vërtetë në këtë kohë mungon në botë. Ai mungon jo vetëm në zemrat e njerëzve të thjeshtë, por edhe në zemrat e atyre që quhen klerikët e feve dhe që kujtojnë se janë kujdestarë të besimit të njerëzve, pra edhe ata janë bërë pre e ateizmit. Ata, ose po e mashtrojnë botën, ose vetë janë të mashtruar, sepse fjalët e tyre janë të pasura, por zemrat janë të zbrazëta.  Sot, në të vërtetë, bota është e kapluar nga një errësirë e thellë në lidhje me besimin, dhe nuk duket asnjë dritë e dobët në ndonjë skaj të botës, që mund t’i ndriçojë disi rrugën ndonjë udhëtari të lëkundur. A nuk do të ishte e nevojshme, që në një kohë të tillë të errët, sipas praktikës së hershme të Zotit të Mëshirshëm, dielli i paraqitjes së Tij të lindej nga horizonti i zemrës së ndonjë robi të Tij të pastër dhe ta ndriçonte botën? O të dashurit e mi! Zgjohuni, dhe vendoseni ballin tuaj të përulur para pragut të Zotit, se Ai e pa gjendjen tuaj dhe e ka ngritur diellin e Tij shpirtëror nga Lindja për ju. Tani, hapni dritaret e zemrës suaj dhe lini këto rreze shpirtërore të futen në to, sa t’i largojnë errësirat e dyshimeve nga zemrat tuaja dhe sa të shndërrohet nata juaj në ditë.

Nëse Zoti ekziston, pse nuk duket?

 Tani, para së të filloj temën kryesore, dua të heq një dyshim që zakonisht lind në zemrat e njerëzve: nëse ka Zot, atëherë pse nuk duket? Faktikisht ky dyshim nuk është i sotëm, por atë mund ta gjejmë në çdo kohë. Kështu që, në Kuranin e Madhërishëm është përmendur se edhe ateistët e shkretëtirës së Arabisë, i kishin bërë të njëjtën pyetje Hazret Muhammedits.a.v.s. (Beni Isra’il, 17: 93) dhe i kishin kërkuar: “Nëse na tregon Zotin, atëherë do ta besojmë”. Por unë gjithnjë kur e dëgjoj këtë pyetje, ose e lexoj diku, më vjen shumë keq për ata që e shtrojnë atë. Pikëllim! Kur njeriu fillon të lëkundet, për shkak të perdes që mbulon mendjen e tij, ai nis të mohojë edhe gjërat shumë të qarta. Kjo pyetje nëse shtrohej në kohët e kaluara të hershme, ndonëse është e palogjikshme dhe e rreme, mund të ngatërronte përkohësisht njerëz të pamend, por në kohën tonë të shtrohet kjo pyetje është shumë e habitshme. Madje unë çuditem për gjendjen mendore të atij njeriu, që përpiqet të ndiejë kënaqësi duke bërë një pyetje të tillë. Sipas mendimit tim pyetje të tilla mund t’u shkojnë përshtat vetëm fëmijëve ose  atyre që janë me të meta mendore. Megjithatë, ngaqë kjo quhet një pyetje e zakonshme prandaj edhe duhet sqaruar. Unë shkurt do t’i përgjigjem kësaj pyetjeje dhe pastaj do të kthehem në temën kryesore.

 Ne kemi mjete të ndryshme, për të njohur gjëra të ndryshme. Për shembull ka shumë gjëra që mund t’i njohim duke i parë, duke i dëgjuar, duke i shijuar, duke i nuhatur ose duke i prekur ato. Të gjitha këto mjete janë njësoj të besueshme. Nuk kemi të drejtë të themi për një gjë të caktuar të cilën mund ta njohim vetëm nga një shqisë e caktuar, në mënyrë këmbëngulëse të kërkojmë ta njohim prej një shqise tjetër. Për shembull ngjyrat mund t’i dallojmë vetëm duke i parë, aromën mund ta njohim vetëm duke e nuhatur, po ashtu për zërin kemi veshët. Do të jetë budallallëk nëse do të thuash se nuk do ta besoj këtë ose atë aromë derisa të mos e shoh; ose derisa të mos e nuhas ndonjë ngjyrë ose derisa të mos e prek ndonjë zë nuk do të besoj në të. Ai që bën pyetje të tilla do të quhet i pamend dhe nëse nuk do të shtrohet në çmendinë, ai do të mbetet si qesharak për njerëz çapkënë. Por, është shumë e habitshme që njerëzit shpesh herë bëjnë pyetje të tilla edhe për Zotin, prapë këta mbahen si të mençur në shoqëri. Pse asnjë rob i Zotit nuk i pyet këta, se cili është shkaku i kësaj çmendurie! Vallë, a vetëm qenia e Zotit ka mbetur për t’u tallur me një përbuzje të këtillë?!

Deri këtu unë i kam përmendur vetëm ato gjëra të cilat mund t’i dallojmë me anë të shqisave. Por, në këtë botë, ka gjëra të panumërta të cilat ne nuk mund t’i dallojmë me anë të tyre, por prapë ne besojmë në to mu ashtu, siç besojmë në gjërat e tjera që mund t’i dallojmë me anë të shqisave. Për shembull fuqinë magnetike, as nuk mund ta shihni me sy, as nuk mund ta dëgjoni, as nuk mund ta nuhasni, as nuk mund ta shijoni dhe as nuk mund ta prekni atë me dorë. Por a ka njeri prej jush që do të guxojë ta mohojë këtë fuqi? Unë patjetër them se jo. Sepse ju e shihni veprimin dhe rezultatet e saj, edhe pse nuk mund ta konceptoni këtë fuqi drejtpërdrejt me anë të ndonjë shqise. Asnjëherë nuk ju shkon mendja që “ngaqë nuk e kemi parë këtë fuqi, as nuk e kemi dëgjuar e as nuk e kemi nuhatur apo shijuar, por edhe nuk e kemi prekur atë, prandaj nuk mund ta besojmë”. Në mënyrë të ngjashme është edhe fuqia elektrike, e cila nuk duket fare, por mbizotëron në jetët tuaja. Pra edhe këtë nuk mund ta mohoni, ndonëse s’mund të dëshmoni asgjë për të nëpërmjet asnjërës prej shqisave tuaja, por ju besoni në qenien e saj ashtu siç besoni, për shembull, në diell, në hënë, në mal etj.

Mendoni edhe për ndjenjën e dashurisë. A ka ndonjë që mund ta ketë parë, dëgjuar, nuhatur apo prekur atë? Unë nuk e di nëse ndër lexuesit e këtij libri, ka ndonjë prej tyre që e ndien fort dashurinë; nëse ka, atëherë unë do ta pyesja se a nuk e sheh ai që një zemër kaq e vogël, që ndoshta nuk mund të peshojë as një çerek kile, mban një oqean të pafundmë të dashurisë, e cila kur arrin të dallgëzohet, mbase, bëhet më e fuqishme ndër të gjitha krijesat e Zotit të Madhërishëm. Është dashuria, ajo që një njeriu të dobët dhe të paaftë i jep një fuqi të tillë që ai, për dashurinë e tij, sfidon edhe male të larta, kalon shkretëtirat, bëhet gati të ndeshet edhe me egërsirat ose të hidhet i gjallë në zjarr dhe me furi përballon edhe dallgët e fuqishme të detit, por nuk dorëzohet. Ai kalon netët pagjumë dhe ditën bredh si i çmendur; dhe gjakun e tij e derdh duke e shndërruar në lot, por nuk këputet. A ka njeri në botë që mund të pretendojë se kjo fuqi nuk ekziston? Por kush e ka parë këtë fuqi? Kush e ka dëgjuar? Kush e ka nuhatur? Kush e ka shijuar ose kush e ka prekur? Të ngjashme janë edhe ndjenjat e tjera të fuqishme si për shembull, mëshira, zemërimi, epshi, etj. të cilat ekzistojnë, edhe pse nuk i keni dëshmuar drejtpërdrejtë nëpërmjet ndonjërës nga shqisat. Është një mendim fëmijësh, të kërkosh një gjë të caktuar me anë të një shqise të caktuar. Qëllimi është që ta perceptosh atë, me anë të çfarëdo lloje shqise. … Sa dëshpërim i madh! “Vëma Kadarullaha Hakka Kadrihi” “Njerëzit nuk e vlerësuan Zotin ashtu siç duhej vlerësuar”. (El-Haxh, 22:75)

Miqtë e mi të dashur! Duhet të kuptojmë se sa më e trupëzuar të jetë një gjë, aq më lehtë mund të kapet me anë të shqisave dhe sa më e patrupëzuar të jetë, aq më i vështirë është perceptimi i saj me anë të tyre. Pikërisht për këtë arsye, kur përpiqemi të mësojmë për gjërat e patrupëzuara, ne duhet të mbështetemi në cilësitë dhe veprimet e tyre më shumë sesa në vëzhgimin e drejtpërdrejtë.

Si është e mundur atëherë që Zoti që është Qenia më e patrupëzuar (El-Letif) dhe gjithashtu Krijuesi i çdo gjëje të patrupëzuar të perceptohet nga sytë tanë fizikë? Kundërshtimi i kritikëve është absurd, që thonë se nuk do të besojmë në Zot përderisa nuk mund ta shikojmë Atë me sytë tanë. Kjo do të nënkuptonte se këta kritikë ose besojnë se Zoti është një qenie e trupëzuar, ose së paku dëshirojnë që Zoti të marrë një trup tillë, të cilin ata ta shikojnë me sytë e tyre.

Por, problemi është se në këtë botë ka miliona njerëz të verbër. Atëherë edhe ata kanë të drejtë të kërkojnë që Zoti duhet të marrë një formë tjetër fizike, e cila mund të preket, nuhatet ose shijohet. A nuk arrin kjo deri në atë shkallë sa të tallemi me Zotin? Sa e turpshme për një njeri që pretendon se ka mendje dhe zemër e që thotë se ne nuk mund ta besojmë Zotin përderisa të mos shohim gjithçka. Mbajeni mend se nëse Zoti do të shihet nga sytë e dikujt, atëherë nuk do t’ia vlente të besoje në Të. Për shembull, Zoti është i patrupëzuar, por në këtë rast Ai do të bëhej i trupëzuar. Zoti është i pakufizuar, por në këtë rast do të bëhej i kufizuar. Për më tepër nëse Zoti do të merrte pamje trupore dhe të kufizuar për botën tuaj, atëherë cila do të ishte garancia se ju nuk do ta kundërshtonit Atë, duke thënë se ju nuk besoni në një Zot të trupëzuar dhe të kufizuar?

O Zot im! Sa të përsosura dhe të patëmeta janë vetitë e Tua! Çdo veti Jote siguron përsosmërinë e vetisë tjetër. … I mjerë është ai që nuk e kupton këtë të vërtetë, sepse është në prag të shkatërrimit.

Shkurt, madhështia e Zotit qëndron në patrupëzimin dhe pakufizimin e Tij nga shikimi fizik i njeriut. Dhe s’ka vend të dyshohet për qenien e Tij nëse ne nuk e shikojmë, pasi ka edhe mënyra të tjera më të sigurta dhe më bindëse, nëpërmjet të cilave ne mund ta njohim Atë. Pra, o miq të dashur! A do të ndiqni ata njerëz të cilët kanë besuar në fuqinë magnetike, në energjinë elektrike, që u dorëzuan para fuqisë së kohës e të hapësirës dhe u nënshtruan para epsheve ose ndjenjave të tjera, edhe pse nuk i kanë parë me sy, por nuk u bënë gati që ta adhuronin Zotin dhe të përuleshin para Tij. Jo! Ju nuk do të bëni gjëra të tilla!!

Pse duhet ta kërkojmë Zotin?

 Tani, le të fokusohemi në temën kryesore. Pyetja e parë që neve mund të na dalë është, pse duhet të kërkojmë rreth Zotit? Domethënë, pse duhet të futemi në këtë hetim se a ka Zot apo jo? Atij që mohon qenien e Zotit, deri në një farë mase, është normale që t’i lindë kjo pyetje dhe të mendojë pse duhet të harxhojë kohën dhe aftësitë e tij rreth kësaj çështjeje. Prandaj kësaj pyetjeje duhet t’i përgjigjemi.

Për domosdoshmërinë e të fituarit të njohurive për çdo gjë ne duhet të nisemi nga dy kritere. Së pari, duhet të marrim parasysh se, nëse e përvetësojmë një gjë, a është ajo e dobishme për ne apo jo? Nëse ajo, për shumë arsye, është e leverdishme, atëherë e përvetësojmë atë, përndryshe e lëmë.

Kriter i dytë që marrim parasysh është se mos ajo gjë është e dëmshme për ne. Nëse dyshojmë se mund të kemi ndonjë pasojë nga ajo, atëherë nuk është e nevojshme që ta marrim atë, përndryshe e marrim. Pra, nëse dihet që një gjë është e dobishme atëherë duhet ta marrim atë dhe nëse ajo është e dëmshme, nuk do ta marrim. Mbi bazën e këtij kriteri vlerësohet edhe shkalla e nevojës dhe e domosdoshmërisë së një gjeje. Domethënë nëse ajo është shumë e dobishme për ne që ta marrim, atëherë ne nuk e lëmë pa e marrë atë dhe anasjelltas.

Tani le ta diskutojmë pyetjen që shtruam më sipër mbi bazën e këtij kriteri. Me fjalë të tjera, duhet të dimë se; nëse ka Zot a është e dobishme që të besojmë në Të, po ashtu a është e dëmshme nëse nuk do të besojmë në Të? Për të vendosur, duhet të dimë edhe natyrën e kësaj pyetjeje që parashtruam rreth Zotit. Nëse qenia e Zotit na shtrohet para nesh si një tezë apo çështje shkencore, që nuk ndikon në jetën tonë drejtpërdrejt, atëherë ajo u takon vetëm specialistëve të fushës së dijes, dhe të gjithë njerëzit e tjerë kanë të drejtë të mos pranojnë që të futen në këtë hetim dhe ta kufizojnë dijen e tyre deri tek ato gjëra të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e tyre. Për shembull, nëse dikush na njofton se “unë kam zbuluar një yll të ri që është kaq larg nga toka e që nuk ndikon mbi planetin tonë dhe as nuk ka ndonjë lidhje me Sistemin Diellor”, atëherë ky njoftim mund t’u hyjë në punë vetëm atyre që janë dijetarë të fushës së astronomisë, por të tjerëve nuk u intereson fare. Por nëse dikush thotë se “unë kam zbuluar një gjë që i jep njeriut një fuqi të atillë që ia shton moshën në mënyrë jo të zakonshme dhe që pasojat e pleqërisë i shfaqen shumë më vonë”, dhe nëse ai njeri që e ka zbuluar këtë është ndonjë shkencëtar i famshëm, atëherë njerëzit me shumë kënaqësi e dëgjojnë atë.

Nëse ne do të shikojmë Zotin në këtë mënyrë atëherë kjo çështje na shtrohet para nesh nga tri drejtime. Së pari, instinkti ynë na e shtron këtë pyetje. Së dyti, e shtron edhe mendja jonë dhe së treti na e parashtron edhe feja. Dhe të tria këto na e paraqesin këtë çështje në mënyrë të atillë saqë ne assesi nuk mund t’i shmangemi.

Si fillim unë do të trajtoj fenomenin e instinktit. Çdo njeri që është i aftë të mendojë, dhe veprat e këqija akoma nuk e kanë mbuluar instinktin e tij me perde të mendjemadhësisë dhe të errësirës, mund të ndiejë se instinkti i tij, herë pas here, e shtyn të mendojë se “ndoshta unë kam një Zot, që më ka krijuar dhe që e kontrollon tërë sistemin e gjithësisë.” Njëkohësisht na lind edhe mendimi, po që se dikush na ka krijuar dhe ne vetë nuk kemi ardhur në këtë botë, atëherë Krijuesi ynë patjetër duhet të ketë ndonjë qëllim të caktuar në krijimin tonë. Pothuajse, instinkti i çdo njeriu, herë pas here, e nxit atë të bëjë pyetje të tilla. Këtu unë nuk do të përmend se instinkti iu përgjigjet ose jo këtyre pyetjeve, sepse kjo çështje do të diskutohet më vonë. Por, gjithsesi kjo është e vërtetë, se instinkti ynë shpesh na shtron këto pyetje dhe i shtron në atë mënyrë që ne nuk mund t’u shmangemi lehtësisht. Pasi që mbarojmë hetimet, patjetër ne kemi të drejtë të nxjerrim si përfundim se pyetje të tilla të instinktit janë të pabazuara dhe se nuk ka ndonjë zot dhe i tërë ky sistem i gjithësisë që u krijua vetë dhe po zhvillohet vetvetiu. Por duhet të  mendoni mirë se, pasi ju lindën këto pyetje, ju nuk keni asnjë të drejtë të thoni se ne nuk duam t’u futemi fare këtyre hetimeve.

Ashtu është edhe gjendja e mendimit të njeriut. Edhe mendja, le të shprehet pas hetimeve se nuk ka Zot; por ajo, me ngulm na i shtron neve këto pyetje. Madje, ajo i shtron më qartë dhe me më hollësi se instinkti ynë. Mendja jonë shpesh na thotë: Kujdes! Shikoje dhe mendoje mirë! A mos ke vallë ndonjë Zot që ty të ka dërguar në këtë botë me një qëllim të caktuar, kurse ti je i pakujdesshëm ndaj qëllimit të Tij dhe në atë gjendje pastaj të vdesësh? Zgjohu! Nëse ka një Zot, atëherë kërkoje! Mendoje mirë se në këtë botë a ke ardhur vetëm sa të hash dhe të pish dhe t’i plotësosh kënaqësitë e tua trupore dhe kur të të vijë vdekja, t’i lësh fëmijët pas që të luajnë në këtë botë të njëjtin rol si ti? Hapi sytë dhe shiko mirë se a u krijove vetë? I gjithë trupi yt i përsosur dhe i ndërlikuar, a është i vetëkrijuar? E gjithë kjo hapësirë, me kaq përsosmëri, mendon se mund të jetë një ngjarje e rastit? Nëse nuk është kështu, atëherë të gjitha këto i ka krijuar një Zot i Gjithëfuqishëm dhe i Urtë, por a i ka krijuar Ai këto vetëm për lojë dhe dëfrim? Mos ndoshta mendojmë që, Ai, duke parë krijimin e vet të pasosur, sa për argëtim e t’i kënaqë sytë e Tij, t’i japë fund argëtimit të Tij dhe ta zhdukë këtë krijim me një goditje kolosale nga dora e Tij madhështore dhe pastaj të fillojë një lojë tjetër? A nuk ka shumë gjasa që njeriu të jetë krijuar me një qëllim dhe që ai duhet të përgjigjet para dikujt për veprat e tij të kësaj bote? Këto janë ato pyetje të cilat i shtron mendja e çdo njeriu të mençur para vetes së tij. Tani më thoni sinqerisht, a janë këto pyetje të atilla, të cilat duke i quajtur të kota, ju mund t’u shmangeni e të heshtni? Unë nuk ju pyes ju se si do t’ju përgjigjeni këtyre pyetjeve, sepse përgjigjet do të gjenden mbi bazën e hulumtimeve të çdo njeriu, dhe asnjë hulumtues i sinqertë nuk mund të nxjerrë ndonjë përfundim para kohe. Unë dua t’ju them se mënyra sesi ju shtrohen juve këto pyetje, kërkon nga ju që me aftësitë tuaja t’i gjeni përgjigjet e tyre dhe ju nuk duhet të reshtni së kërkuari derisa të arrini të nxirrni një përfundim të sinqertë.

Shkurt, edhe instinkti dhe mendja e njeriut na e paraqesin çështjen e qenies së Zotit në atë mënyrë që ne kurrsesi nuk mund t’i mbyllim sytë pa e zgjidhur atë. A është pa lidhje për ne pyetja se a ekziston Krijuesi ynë apo jo? A është pa lidhje për ne pyetja se nëse dikush na ka krijuar atëherë kush është Ai? Ku gjendet Ai? Cilat janë atributet e Tij? A është pa lidhje për ne pyetja se nëse dikush na ka krijuar, atëherë cili është qëllimi i krijimit tonë? Si mund të arrihet ai qëllim? Nëse këto pyetje nuk janë pa lidhje për ne, dhe me siguri se nuk janë, atëherë cili i mençur mund të mohojë që t’i kërkojë përgjigjet e tyre?

Në vendin e tretë është feja. Të gjitha fetë që janë në këtë botë, na parashtrojnë çështjen e qenies së Zotit. Për më tepër, në qendër të mësimeve të tyre është qenia e Zotit. Fetë, pasi u themeluan, u pranuan nga miliona njerëz të kësaj bote. Burimi i tyre është i njëjtë, Zoti i Lartësuar. Bazën e tyre e kanë pasur tek shpallja Hyjnore, që në çdo kohë ka ndriçuar një botë të madhe. Por, ndonëse mësimet e këtyre feve, për shkak të ndërhyrjes njerëzore, ndryshuan shumë, edhe sot ne mund të gjejmë në to shumë prova dhe sqarime rreth qenies së Zotit të Lartësuar që mund të na bindin dhe që pasqyrojnë zërin e instinktit të njeriut. Domethënë, mesazhin që mbante instinkti dhe mendja, e ka sqaruar shpallja Hyjnore. Madje feja nuk na thotë vetëm kaq, që mund të kemi një Zot, siç na thonë instinkti dhe mendja, por ajo kategorikisht na njofton se në të vërtetë kemi një Zot që është Krijuesi dhe Udhëheqësi ynë dhe që na ka dërguar në këtë botë me një qëllim të caktuar. Fetë e ndryshme të kësaj bote, sado që të jenë kundërthënëse njëra me tjetrën në mësimet e tyre, kanë një pikë të përbashkët se gjithësia ka një Krijues dhe Udhëheqës, në zotërimin e të Cilit janë edhe jetët tona dhe Ai na ka caktuar një qëllim në këtë jetë dhe Vetë na ka treguar edhe rrugën, nëpërmjet së cilës mund të arrihet ky qëllim. Këto fe na lajmërojnë se jeta jonë nuk mbaron mbas vdekjes por kemi edhe një jetë tjetër pas kësaj, ku njeriu do të shohë vlerësimin e veprave të tij të kësaj bote etj. Kjo dëshmi, që është e përbashkët në çdo fe, çështjen e qenies së Zotit na e parashtron aq fort saqë ne jemi të detyruar ta hetojmë për të arritur në një përfundim. Sepse informacionet që japin këto fe rreth Zotit nëse janë të vërteta, atëherë të qenit i pavetëdijshëm ndaj Tij është humbja më e madhe nga të gjitha ato humbje që mund pësojmë në këtë botë, sepse, duke qenë i paditur rreth qenies së Tij, jeta jonë shkon kot dhe pavlerë. Në anën tjetër, nëse ne e njohim vërtet Zotin dhe lidhemi me Të, atëherë kjo është dobia më e madhe nga të gjitha dobitë që mund të përfitojmë në këtë botë. Sepse njohja e Tij dhe lidhja me Të, do të thotë se, kemi arritur qëllimin e jetës sonë për të cilin ne kemi ardhur në këtë botë. Andaj çështja e kërkimit të qenies së Zotit është shumë e rëndësishme, ndaj së cilës, asnjë njeri i mençur, për asnjë çast, nuk mund të tregohet i pavëmendshëm.

Mbas kësaj dëshmie të përbashkët në çdo fe, unë dua t’ju tregoj edhe mësimet e veçanta të Islamit në lidhje me këtë. Pra, o miq të dashur! Dëgjoni mirë se Islami ju thotë se ju keni një Zot, që është Krijuesi dhe Udhëheqësi juaj, që ju ka krijuar nga asgjëja dhe në duart e Tij është jeta juaj. Islami ju thotë se Zoti juaj është Rrab-i juaj, që do të thotë Ai dëshiron t’ju çojë ju në një pozitë të lartë duke ju pajisur me të gjitha aftësitë e nevojshme për arritjen tuaj deri atje. Islami ju thotë se ju keni një Zot, i Cili është Rrahman, (i Gjithëmëshirshëm) që do të thotë, Ai duke i parashikuar të gjitha nevojat tuaja të vërteta, jua ka dhënë Vetë ato, pa qenë nevoja që t’ia kërkoni dhe pa patur nevojë që të mundoheni dhe të lodheni për t’i gjetur ato. Islami ju tregon se keni një Zot, që është Rrahim, (Mëshirëplotë) domethënë, Ai ju jep shpërblimet më të mira për përpjekjet tuaja dhe nuk lë asnjë vepër tuaja të sinqertë t’ju shkojë kot. Islami ju thotë se Zoti juaj është Maliki Jeumiddin (Sundues i Ditës së Gjykimit), domethënë Ai i vlerëson veprat tuaja. Kur një njeri ecën në rrugën e drejtë, ai shpërblehet me të mirën dhe kur ai shkon në një rrugë të gabuar atëherë atij i duhet të shikojë pasojat e tij, sa të zgjohet dhe mos ta harrojë qëllimin e jetës së tij, të cilin ia ka caktuar Ai. Sepse një ditë ai duhet të paraqitet para Zotit. Islami ju thotë se ju keni një Zot, që është Gëfurr, (Mëkatfalës) që do të thotë se kur ju bëni lajthitje ose gabime duke u përpjekur në rrugën e Zotit, Ai jua mbulon ato me mantelin e mëshirës së Tij, dhe duke u kujdesur për përpjekjet tuaja ju shpëton nga pasojat tyre. Islami ju thotë se ju keni një Zot, që është Teuvab (Pendimpranues), domethënë, kur ju bëni ndonjë gabim dhe pastaj me zemër të sinqertë pendoheni dhe përzemërsisht filloni të përmirësoheni dhe vendosni që mos ta përsërisni atë gabim, madje do ta shlyeni atë me vepra të mira, atëherë edhe Zoti juaj zbret për t’ju ndihmuar dhe duke pranuar pendimet tuaja jua mbulon mëkatin tuaj me mantelin e Tij të faljes. Gjithashtu, Islami ju thotë se ju keni një Zoti që është Kadir (i Plotfuqishëm), domethënë sado që të jetë e vështirë ose e pamundur diçka për ju, nuk është e pamundur për Atë. Islami ju thotë se Zoti juaj është Semi, (i Gjithëdëgjueshëm), domethënë Ai i përgjigjet thirrjes së çdo njeriu dhe nuk ka asnjë zë që nuk arrin tek Ai. Islami ju thotë se Zoti juaj është Elim, (i Gjithëdijshëm), domethënë asnjë fjalë ose asnjë gjë, e mbuluar apo e zbuluar, nuk është e fshehur për Të. Islami ju thotë se Zoti juaj është Nasir (Ndihmëtar), domethënë ju ndihmon në të gjitha kohët e vështira dhe në krizat tuaja të rënda, me kusht që edhe ju të keni një lidhje të sinqertë me Të. Islami ju thotë se Zoti juaj është i Amshueshëm, domethënë, Ai s’ka fillim dhe s’ka mbarim dhe koha nuk mund ta ndikojë Atë. Islami ju thotë se Zoti juaj është Xhemil (i Bukur), Ai është përmbledhja e të gjitha bukurive dhe vetëm Ai është i denjë që ju t’i paraqisni lulet tuaja të dashurisë në këmbët e Tij. Islami ju thotë se Zoti juaj është Vadud, (i Dashuruar) domethënë Ai i do robërit e Tij dhe në veçanti ata që lidhen me Të, i do më shumë se të gjithë dashuruarit e tyre dhe tregohet besnik ndaj tyre nga të gjithë besnikët e tjerë. Islami ju thotë se ju keni një Zot, që është Mukellim, (Gjithëfolës), domethënë Ai i shpërblen ata që janë të lidhur me Të edhe me fjalët e Tij Hyjnore. Dhe meqenëse ai është i Patrup, Ai nuk shihet nga sytë fizikë, por Ai u spërkat sherbetin e fjalëve të Tij të dashurve, që mos të bëhen ato zemra hi nga zjarri i dashurisë, të cilat janë të përflakura me dashurinë e Tij. Sa bukur e ka shprehur Hazret Mesihu i Premtuar a.s., themeluesi i Xhematit Mysliman Ahmadia (në një poezi të tij):

Po të mos e kisha mirësinë Tënde, unë do të kisha vdekur dhe isha bërë dhé,

Pastaj, vetëm Zoti e di se ku do të ishte hedhur ky pluhur.

Të dashur miq! Ky është Zoti që paraqet Islami. Momentalisht, unë nuk do t’ju them të besoni në Të, por do t’ju them patjetër se Islami thotë se ju keni një Zot, që ka këto atribute dhe ai gjithashtu thotë se ju, duke u përpjekur, mund ta gjeni Atë. A mund të thoni së përpjekjet për ta gjetur Atë janë të kota dhe nuk ju interesojnë? Nëse ju keni mendjen dhe zemrën e ndershme e të ndjeshme, atëherë kurrsesi nuk mund ta konsideroni të kotë këtë kërkim. O të dashur! Zgjohuni dhe nisuni në kërkimet e këtij Zoti. Zgjohuni dhe vraponi drejt atij burimi, i cili është burimi i jetës suaj. Zgjohuni dhe nxitohuni për të kapur atë thesar, i cili do t’ju lirojë nga varësitë e botës. Nuk kam mundësi që t’ua përshkruaj me fjalë se çfarë mund të arrini nëse e gjeni Atë. Dëgjoni fjalët e bekuara të Hazret Mesihut të Premtuar a.s. Ai (në një poezi të tij) thotë:

Ty të takojnë të gjitha fuqitë e aftësitë, o Zot!

Nëse të gjej Ty, e gjej çdo dëshirë.

Çdo dashurues ka krijuar një idhull

Por në zemrën time banon vetëm Ti, o i Dashur.

Ti je rehati e shpirtit tim e zemrës sime i pëlqeve vetëm Ti

Vetëm Ti je Krijuesi i të gjitha krijesave.

Ti m’u shfaqe mua Vetë,

I Shenjtë je Ti, që poshtërove armiqtë e mi.

Unë kam lidhje jetësore me Ty, o i Dashur,

Vetëm Ti je parajsa ime, vetëm Ti je shtëpia e paqes sime.

S’kam fuqi si të shpjegoj rreth Teje

Veç po rrjedh një lumë i dashurisë.

Ç’favore të mëdha më dhe Ti, o Udhëheqësi im!

I Shenjtë je Ti, që poshtërove armiqtë e mi.

Nuk ka asnjë mangësi në mëshirën Tënde

Në asnjë çast nuk më mungon.

S’mundem të numëroj mëshirën dhe bekimet

Unë s’kam më fuqi të të falënderoj Ty.

Ç’favore të mëdha më dhe Ti, o Udhëheqësi im!

I Shenjtë je Ti që poshtërove armiqtë e mi.

Nëse ju do të humbisni në këtë kërkim, atëherë vetë humbja juaj do të provojë që jeta juaj s’ka ndonjë qëllim. Sepse ajo që ndodh rastësisht, nuk mund të ketë ndonjë qëllim. Në këtë rast, të paktën ju do të keni kaluar jetën tuaj të paqëllimtë për t’ia gjetur ndonjë qëllim. Por prapë, kjo humbje a nuk do të ishte më e vlefshme se të gjitha ato fitore, të cilat ju do t’i gjenit pa ndonjë qëllim në jetën tuaj të paqëllimtë? Por unë ju siguroj se ju kurrsesi nuk mund të humbni në këtë kërkim. Ju nisuni për këtë punë me sinqeritet, me dashuri të përzemërt e me gjithë përkushtim dhe ju do të shikoni që flladi i këndshëm i suksesit do t’ju përqafojë duke ju mirëpritur. Vallë, sikur të keni dëgjuar zërin e Mesihut të Premtuar a.s.!:

Kush të ka thirrur Ty në këtë botë

Dhe pastaj u kthye duarbosh, i mjerë!

Sa i sigurt është ai atëherë

Që Ti je më i Dashuri i tij!